Miljoenensubsidies voor VU natuurkundigen

De Stichting FOM (NWO) heeft in totaal 15,1 miljoen euro toegekend aan zeven nieuwe Vrije FOM-programma’s. Twee van de zeven gehonoreerde onderzoeksvoorstellen komen van VU-natuurkundigen.

11/25/2016 | 10:07 AM

De mysterieuze grootte van het proton
Verschillende natuurkundige fenomenen zijn moeilijk te verklaren met het succesvolle standaardmodel. Daarbij gaat het niet alleen om exotische zaken als donkere materie en donkere energie, maar ook om de meer tastbare vraag hoe groot een proton nu precies is. Verschillende soorten lasermetingen leverden waarden voor de straal van het proton die meer dan vijf standaarddeviaties uit elkaar liggen.

Het oplossen van de zogenoemde ‘proton radius puzzle’ is belangrijk voor de zoektocht naar natuurkunde voorbij het standaardmodel en kan leiden tot grensverleggende fysica. Hoogleraar Kjeld Eikema en zijn collega’s willen de kennis en unieke experimentele faciliteiten binnen het LaserLaB gebruiken om deze protonpuzzel verder op te lossen. Het idee is zeer precieze metingen met lasers uit te voeren aan verschillende vormen van moleculair waterstof en helium, en die resultaten te vergelijken met theoretische QED-berekeningen en experimenten die meten aan muonische atomen.

Eikema: “We zijn bijzonder blij met deze toekenning. Ons wordt nu een unieke mogelijkheid geboden om de proton-straal puzzel te doorgronden met precisiemetingen, aan verschillende atomen en moleculen, die nergens anders kunnen worden uitgevoerd dan in de infrastructuur van LaserLaB van de VU.” Het project krijgt 1,8 miljoen euro.

Collega’s uit deze onderzoeksgroep publiceerden vorige week nog in Physical Review Letters

 

Natuurkunde met koude moleculen voorbij het standaardmodel
De grootte van het elektrische dipoolmoment van het elektron (eEDM) is een zeer gevoelige indicator van natuurkunde voorbij het standaardmodel van de deeltjesfysica. In experimenten tot nu toe is alleen een bovengrens gevonden voor de waarde van het eEDM.

Hoogleraar Steven Hoekstra (Rijksuniversiteit Groningen) is projectleider, vanuit de VU zijn natuurkundigen Rick Bethlem en Wim Ubachs betrokken, en de derde partij is Nikhef. Het onderzoeksteam wil metingen van het eEDM verbeteren in een gevoelig nieuw experiment met koude barium-fluoride moleculen, en hiermee grote vragen in de deeltjesfysica en kosmologie helpen beantwoorden. De experimenten zullen de onderzoekers gezamenlijk in Groningen en in het LaserLaB van de VU uitvoeren.

Hoekstra: “Dat we de mogelijkheid krijgen om dit zeer spannende experiment uit te voeren, dat atoom-, molecuul- en deeltjesfysica bij elkaar brengt, is fantastisch. We gaan onze expertise in het koelen en afremmen van moleculen gebruiken om de grootte van het eEDM te meten. Het is fascinerend dat we met deze nieuwe benadering in een compact experiment door kunnen dringen tot aan de grenzen van het standaardmodel van de deeltjesfysica.” Het project krijgt 2,69 miljoen euro.

 

Over de Vrije FOM-programma’s
In een Vrij FOM-programma bundelen specialisten van verschillende Nederlandse kennisinstellingen hun krachten op specifieke terreinen. De onderzoeksgroepen werken aan gebieden waarop de Nederlandse natuurkunde internationaal uitblinkt en waarvan het wetenschappelijk en maatschappelijk belang duidelijk aanwezig is.

FOM subsidies AML nov2016

Een foto van het binnenste van de molecuulafremmer die de onderzoekers gaan gebruiken om het elektron-EDM met behulp van koude moleculen te meten.

 Read in English